piątek, 30 sierpnia 2019

próchnicotwórcze produkty żywnościowe

wpis opracowany na podstawie publikacji naukowych
/ prac oryginalnych i poglądowych /

źródło fotografii: pixabay.com

♥ ♥ ♥
"Właściwe nawyki żywieniowe mają istotny wpływ na ogólny stan zdrowia oraz stan zdrowia jamy ustnej. Aby skutecznie zmniejszyć ryzyko próchnicy należy wziąć po uwagę wiele przyzwyczajeń dietetycznych. Sposób żywienia może nasilać lub zmniejszać ryzyko próchnicy poprzez wpływ na rozwój flory bakteryjnej jamy ustnej. Produkty spożywcze mogą również wpływać na stopień erozji szkliwa.

Jednym z najważniejszych czynników kariogennych jest spożycie łatwo fermentujących węglowodanów, takich jak: sacharoza, miód, cukry zawarte w syropach i sokach owocowych. Stanowią one bowiem łatwo dostępną pożywkę dla bakterii próchnicotwórczych obecnych w płytce nazębnej. Produkty spożywcze typu cukierki toffi, krówki, słodkie ciastka, krakersy czy chipsy ziemniaczane zalegają długo na powierzchni zębów i są odradzane. Dodatkowo należny pamiętać, że szczególnie niekorzystne jest podjadanie w nocy, kiedy wydzielanie śliny istotnie spada.

Ryzyko próchnicy wzrasta, gdy cukier spożywany jest często, 
między posiłkami i w formie, która przylega do zębów.

Ponieważ ważnym czynnikiem jest działanie śliny, które wymaga czasu, duża częstość spożywania pokarmów zmniejsza jej efektywność. Warto w tym miejscu podkreślić, że ślina działa w jamie ustnej nie tylko jako bufor ładunku kwaśnego, ale wywiera także działanie przeciwbakteryjne, usuwa resztki pokarmowe z przestrzeni międzyzębowych i wspomaga remineralizację szkliwa. Jest również ważnym czynnikiem neutralizującym poposiłkowe obniżenie pH w jakie ustnej.

Na wzrost kwasowości (spadek pH) wpływa nie tylko liczba i częstość spożywania pokarmów o wysokim stopniu kleistości zawierających duże ilości cukru, ale także kwaśnych napojów i pokarmów. Należą do nich m.in.: soki owocowe, napoje energetyzujące, napoje typu cola, wino, owoce cytrusowe, różnego rodzaju kwaszonki i pikle. Krytyczna wartość pH jamy ustnej może skutkować demineralizacją szkliwa." [1]

"Aby procesy remineralizacyjne przewyższały procesy demineralizacyjne, 
pożywienie powinno być spożywane nie częściej niż co 2 godziny." 

"Z punktu widzenia etiologii (przyczyny) choroby próchnicowej istotna jest zarówno jakość, jak i częstość spożywanych pokarmów. Próchnicotwórczym produktem są węglowodany, w szczególności sacharoza mająca wpływ na częstość i intensywność próchnicy. Jest to cukier, który stanowi bezpośredni substrat dla bakterii do produkcji kwasów. Bakterie próchnicotwórcze z rodzaju Streptococcus mutans wytwarzają z sacharozy zewnątrzkomórkowe polisacharydy, które umożliwiają adherencję (zdolność do przylegania, przyczepiania się) bakterii do zębów i zmniejszają procesy dyfuzyjne w płytce bakteryjnej. Oprócz sacharozy, która występuje np. w cukrze stołowym, lizakach i innych słodyczach; istotna w powstawianiu próchnicy jest przetworzona pod wpływem wysokiej temperatury skrobia (tzw. skrobia gelatynizowana) zawarta np. w chipsach i krakersach.

Węglowodany dzieli się na występujące naturalnie w pożywieniu tzw. cukry wewnętrzne (np. owoce, miód, produkty mleczne) oraz dodane do pożywienia w celu poprawy smaku i konsystencji tzw. cukry zewnętrzne (np. cukier biały buraczany, cukier brązowy trzcinowy, melasa, syrop klonowy, syrop słodowy, syrop kukurydziany lub syropy wysoko fruktozowe i dekstoza). Mniejszy wpływ na powstawanie próchnicy ma spożywanie cukrów wewnętrznych, ale nie mogą być one przetworzone przed spożyciem (jabłko zawiera cukier wewnętrzny, ale po upieczeniu lub przetworzeniu na sok staje się źródłem cukru zewnętrznego)." [2]

"Świeże owoce spożywane jako składowa diety mieszanej nie powodują próchnicy, 
ale konsumowane w ekstremalnie dużych ilościach mogą przyczynić się do wzrostu choroby. 

Badania przeprowadzone na zwierzętach nad próchnicotwórczością owoców wykazały, iż pomimo zawartości sacharozy, fruktozy i maltozy owoce są w zasadzie niepróchnicotwórcze, ze względu na zawartość zróżnicowanych ilości polifenoli i stymulowanie wydzielania śliny. Jednakże różne rodzaje owoców wykazują różnorodny potencjał próchnicotwórczy - owoce cytrusowe są niepróchnicotwórcze, ale jabłka, banany i winogrona mogą powodować rozwój choroby." [3]

"Na częstość i intensywność występowania choroby próchnicowej istotny wpływ ma również częstość spożywania węglowodanów. Wiąże się to z faktem obfitego wytwarzania kwasów przez bakterie płytki nazębnej przy ciągłej podaży cukru, czyli substratu. Kwasy te mogą powodować demineralizację tkanek zęba. Forma słodzonych soków owocowych konsumowanych w ciągu całego dnia lub w nocy jest szczególnie sprzyjająca powstawaniu próchnicy. Spożywanie pokarmów o konsystencji lepkiej i retencyjnej (biszkopty, chrupki kukurydziane) lub pokarmów długo przetrzymywanych w jamie ustnej (lizaki, twarde cukierki) również jest bardzo kariogenne." [2]

PODSUMOWANIE
Jednym z najważniejszych czynników kariogennych (próchnicotwórczych) jest spożycie łatwo fermentujących węglowodanów. Na częstość oraz intensywność występowania próchnicy istotny wpływ ma również częstość spożywania węglowodanów oraz ich jakość. I tak, do próchnicotwórczych czynników żywieniowych zaliczamy:
- spożycie słodyczy, przekąsek zawierających cukier i słodkich napojów między posiłkami; 
- spożycie kleistych (oblepiających zęby) pokarmów zawierających skrobię; 
- spożycie kwaśnych produktów i napojów, zwłaszcza między posiłkami;
- spożycie produktów przetworzonych przed ich spożyciem.
  • NIE zalecane: cukier biały buraczany, cukier brązowy trzcinowy, melasa, syrop klonowy, syrop słodowy, syrop kukurydziany, syropy wysoko fruktozowe, syrop glukozowo-fruktozowy, dekstoza, sacharoza, miód, cukry zawarte w syropach i sokach owocowych; słodzone soki, lizaki, twarde cukierki, biszkopty, chrupki kukurydziane, cukierki toffi, krówki, słodkie ciastka, krakersy, chipsy ziemniaczane, kwaśne napoje i pokarmy, różnego rodzaju kwaszonki i pikle, soki owocowe, napoje energetyzujące, napoje typu cola, wino, owoce cytrusowe. 

_
Zobacz wszystkie KATEGORIE bloga, czyli powiązane wpisy.

Źródło /publikacje naukowe /
1. Rola diety w kontroli choroby próchnicowej. Stanowisko grupy roboczej ds. zapobiegania próchnicy u populacji osób dorosłych; A. Kwiatkowska i in.; Oddział Stomatologii Zachowawczej, UM w Warszawie.
2. Praktyka stomatologiczna u dzieci; M. Starczewska, K. Emerich; Poradnia Stomatologii Dziecięcej i Rodzinnej, Gdański Uniwersytet Medyczny.
3. Pożywienie a próchnica zębów. Część 2. Żywność zawierająca polifenole; D. Olczak-Kowalczyk i in.; Departament Stomatologii Pediatrycznej, Uniwersytet Medyczny w Warszawie.

DRUKUJ ]

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz