niedziela, 17 listopada 2019

po czym poznać, że dobrze trawisz?

/ wpis opracowany na podstawie podręczników wydawnictwa lekarskiego /

źródło fotografii: pixabay.com
♥ ♥ ♥
"Większość spożywanych potraw nie może być wchłaniana z przewodu pokarmowego bez uprzedniego trawienia do mniejszych cząsteczek. Proces dezintegracji (rozpadu) naturalnych środków spożywczych do postaci wchłanialnych w przewodzie pokarmowym nazywamy trawieniem. Zmiany chemiczne związane z trawieniem zachodzą w wyniku działania enzymów zawartych w sokach trawiennych przewodu pokarmowego. W przebiegu tych procesów trawiennych składniki mineralne i witaminy zawarte w środkach spożywczych stają się bardziej przyswajalne. 

Proces trawienia rozpoczyna się w jamie ustnej. 
Ślina wydzielana przez ślinianki składa się w 99,5% z wody. Sprawia ona, że pokarmy stają się lepkie i śliskie, co jest ważne w procesie żucia i połykania. Przez żucie pokarmy ulegają rozdrobnieniu, dzięki czemu wzrasta ich rozpuszczalność i powierzchnia oraz podatność na działanie enzymów. Amylaza zawarta w ślinie wykazuje zdolność do rozkładania skrobi/węglowodanów. 

Trawienie białek rozpoczyna się w żołądku. 
Błona śluzowa żołądka wydziela sok żołądkowy zawierający kwas solny. Zawartość wody w soku żołądkowym wynosi 97-99%. Pozostałe składniki to m.in. enzymy trawienne (pepsyna). Źródłem kwasu solnego są komórki okładzinowe błony śluzowej żołądka. W następstwie kontaktu z kwasem solnym, białka ulegają denaturacji. W wyniku tego procesu łańcuchy polipeptydowe ulegają „wyprostowaniu" stając się bardziej dostępne na działanie enzymów. Niskie pH treści żołądkowej wywiera ponadto działanie bakteriobójcze na mikroorganizmy zawarte w treści żołądkowej. Pepsyna rozpoczyna trawienie białek. Trawienie białek jest główną funkcją żołądka.

Proces trawienia kontynuowany jest w jelitach.
Zawartość żołądka, czyli miazga pokarmowa, przedostaje się małymi porcjami w sposób nieciągły do dwunastnicy. Wydzielanie zasadowego soku trzustkowego i zasadowej żółci jest przyczyną neutralizacji miazgi żołądkowej i przesunięcia jej pH w kierunku zasadowym. To przesunięcie pH w kierunku zasadowym jest niezbędne dla aktywności enzymów soku trzustkowego i jelitowego. Równocześnie przy takim pH dochodzi do zahamowania aktywności pepsyny. 

Wątroba jest miejscem produkcji żółci odgrywającej ważną rolę w procesie trawienia pokarmów. Pęcherzyk żółciowy magazynuje żółć wytwarzaną w okresach między posiłkami. W czasie trawienia pokarmów pęcherzyk żółciowy obkurcza się szybko dostarczając żółć przez przewód żółciowy do dwunastnicy. Trzustka wydziela do dwunastnicy enzymy i jony potrzebne w procesach trawienia pokarmów. Sok trzustkowy zostaje wymieszany z żółcią tuż przed jego dostaniem się do dwunastnicy. Sok trzustkowy jest wodnistym, nielepkim płynem podobnym do śliny pod względem zawartości wody, zawierającym trochę białka i inne składniki organiczne i nieorganiczne. Sok trzustkowy zawiera liczne enzymy (np. trypsyna). Żółć tworzy zawiesinę i neutralizuje kwaśną miazgę żołądkową, przygotowując ją do trawienia w jelicie. Obecność żółci w świetle jelit w istotnym stopniu wspomaga zarówno trawienie, jak i wchłanianie tłuszczów oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E i K). 

Enzymy soku jelitowego kończą proces trawienia.
Sok jelitowy, wydzielany przez gruczoły dwunastnicze i jelitowe, zawiera enzymy trawienne (m.in. lipazy odpowiedzialne za trawienie tłuszczów). Większość produktów trawienia ulega asymilacji. Końcowym skutkiem działania enzymów trawiennych jest rozłożenie składników pokarmowych zawartych w pożywieniu do postaci, w której mogą być wchłaniane i przyswajane. Polisacharydy błon komórkowych komórek roślinnych oraz ligniny zawarte w pożywieniu nie są trawione przez enzymy ssaków. Tworzą one tzw. włókna pokarmowe (błonnik) i stanowią większość nie strawionych resztek pokarmowych. Włókna, oprócz tego, że spełniają inne ważne funkcje - tworzą masę kałową." [1]


ZATEM
PO CZYM POZNAĆ, ŻE DOBRZE TRAWISZ?
Przy prawidłowym trawieniu, wypróżnienie następuje w niedługim czasie po zjedzeniu posiłku,
 do około 15-30 minut (robiąc miejsce na kolejną treść pokarmową); a ilość wypróżnień w ciągu dnia, jest równa ilości zjedzonych posiłków. Proces ten nazywa się odruchem żołądkowo-krętniczym. 


JAK TO DZIAŁA?
"Po dostaniu się pierwszych porcji pokarmu do żołądka następuje chwilowy rozkurcz mięśni ścian  żołądka. Żołądek gromadzi spożywane pokarmy. W miarę ich przybywania, kolejne spożywane porcje pokarmów zajmują całą jamę żołądka, rozpychając w kierunku ścian żołądka znajdujący się w nim wcześniej przyjęty pokarm. Pierwsze porcje pokarmu stykają się z błoną śluzową żołądka, ostatnie porcje wypełniają zaś środek jamy żołądka. Następnie skurcze błony mięśniowej powracają i przyczyniają się zarówno do mieszania się treści pokarmowej z sokiem żołądkowym, jak i do opróżniania się żołądka. Skurcze przesuwają się wzdłuż ścian żołądka w postaci fali perystaltycznej co powoduje przejście z żołądka do dwunastnicy płynnej treści żołądkowej.

Odruchu żołądkowo-krętniczy.
Przechodzenie treści żołądkowej do dwunastnicy powoduje błyskawiczne ruchy perystaltyczne jelita cienkiego, jednoczesne otwieranie się zastawki okrężnicy (fałd łączący koniec jelita krętego z jelitem grubym) i opróżnianie jelita krętego z treści jelitowej. Otwieranie się zastawki okrężnicy z chwilą rozpoczęcia opróżniania się żołądka nosi nazwę odruchu żołądkowo-krętniczego, który występuje za pośrednictwem nerwów błędnych.

Jelito cienkie i jego ruchy.
Błona mięśniowa jelita cienkiego wykazuje okresowe zmiany napięcia, skurcze odcinkowe i skurcze perystaltyczne. Skurcze perystaltyczne rozpoczynają się w dwunastnicy i przesuwają się w postaci fali perystaltycznej przez kolejne odcinki jelita cienkiego i jelita grubego aż do odbytnicy. Fala perystaltyczna jest zasadniczym czynnikiem zapewniającym przesuwanie się treści jelitowej w kierunku od żołądka do odbytnicy. 

Jelito grube.
Treść jelita cienkiego przedostaje się do jelita ślepego (części początkowej jelita grubego) w momencie otwierania się zastawki okrężnicy. Zastawka otwiera się wtedy, kiedy przechodzi przez nią fala perystaltyczna. Występuje to zwłaszcza w okresie opróżniania się żołądka - odruch żołądkowo-krętniczy. Zastawka uniemożliwia cofanie się treści z jelita grubego do jelita cienkiego. 

Ruchy jelita grubego.
Błona mięśniowa jelita grubego wykazuje okresowe zmiany napięcia, skurcze odcinkowe i skurcze perystaltyczne. Dwa lub trzy razy na dobę, na skutek rozciągnięcia się jelita grubego przez wypełniającą je treść, dochodzi do silnych skurczów perystaltycznych, czyli ruchów masowych. Treść wypełniająca jelito grube zostaje przesunięta w kierunku odbytnicy. Ruchy masowe występują w pierwszej godzinie po spożyciu pokarmów w wyniku odruchu żołądkowo-okrężniczego. 

Oddawanie kału.
Treść jelita grubego przesuwana jest do odbytnicy. Kał wypełniający odbytnicę rozciąga jej ściany. Podrażnienie receptorów w ścianie odbytnicy odbierane jest przez ośrodek w części krzyżowej rdzenia kręgowego, który za pośrednictwem nerwów trzewnych zmniejsza napięcie mięśnia zwieracza wewnętrznego odbytu i rozkurcza mięśnie zwieracza zewnętrznego odbytu. Jednocześnie z rozluźnieniem obu zwieraczy występują skurcze przepony i mięśni brzucha, ciśnienie w jamie brzusznej wzrasta i kał usuwany jest na zewnątrz." [2]

CZYLI
Po posiłku, rozciąga się żołądek, wzmagają się skurcze perystaltyczne, następuje rozkurcz zwieracza, który umożliwia przejście treści z jelita krętego do jelita grubego i dochodzi do wypróżnienia masy kałowej. 


_
Zobacz wszystkie KATEGORIE bloga, czyli powiązane wpisy.

Źródło
1. Biochemia Harpera, Wydanie III; Robert K. Murray i in.; Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
2. Fizjologia człowieka w zarysie; Władysław Z. Traczyk, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

DRUKUJ ]

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz