wtorek, 3 grudnia 2019

witamina B12 i jej wchłanianie

wpis opracowany na podstawie
/ podręczników wydawnictwa lekarskiego oraz artykułów naukowych prac oryginalnych i poglądowych /

źródło fotografii: pixabay.com
♥ ♥ ♥
"Do witamin rozpuszczalnych w wodzie zalicza się kompleks witamin grupy B (tiamina, ryboflawina, niacyna, kwas pantotenowy, witamina B6, biotyna, witamina B12 i kwas foliowy) oraz kwas askorbinowy (witamina C). Witaminy rozpuszczalne w wodzie po wchłonięciu przez jelita dostają się do krążenia wrotnego. Nadmiar ich jest wydalany z moczem. Większość witamin tej grupy nie jest magazynowana w ustroju w większych ilościach, co sprawia, że muszą one być ciągle dostarczane z pokarmami. Wyjątkami od reguły są kwas askorbinowy (zapasy ustrojowe wystarczają na około 3 miesiące), kwas foliowy (pewne ilości tej witaminy są magazynowane w wątrobie) oraz witamina B12 - zapasy tej witaminy w wątrobie wystarczają na pokrycie zapotrzebowania na kilka lat. Nadmierna podaż witamin rozpuszczalnych w wodzie jest na ogól dobrze tolerowana.

Witamina B12 (kobalamina) wykazuje złożoną strukturę, w środku której znajduje się jon kobaltu. Wytwarzana jest wyłącznie przez drobnoustroje" [1] "(wszystkie bakterie, pierwotniaki, wirusy, liczne glony oraz niektóre grzyby)." [2] "Tak więc nie występuje ona w roślinach, jeśli nie są zanieczyszczone drobnoustrojami. U zwierząt witamina B12 jest magazynowana w wątrobie, gdzie występuje pod postacią metylo-kobalaminy, adenozylo-kobalaminy i hydroksy-kobalaminy. Preparaty handlowe zawierają cyjano-kobalaminy." [1]

                       Do wchłaniania witaminy B12 w jelitach - niezbędny jest czynnik wewnętrzny.

"Proces wchłaniania witaminy B12 dzieli się na kilka etapów. Pierwszy zaczyna się już w jamie ustnej w obecności śliny - tutaj witamina B12 łączy się z białkiem R i przechodzi do żołądka." [3] "W żołądku dochodzi do oddzielenia witaminy B12 z połączeń białkowych przy obecności kwasu solnego i pepsyny. Następnie w dwunastnicy, w  środowisku alkalicznym, witamina B12 łączy się z czynnikiem wewnętrznym Castle’a (IF) wydzielanym przez komórki okładzinowe. Kompleks ten wchłania się w jelicie krętym (cienkim). We krwi witamina B12 jest wychwytywana przez transkobalaminę II. Wydzielana jest następnie z  żółcią do dwunastnicy, gdzie większość witaminy B12 jest wychwytywana ponownie przez czynnik wewnętrzny. Witamina B12 magazynowana jest w wątrobie, a zapasy te mogą wystarczać na około 5-10 lat." [4]

"W procesie wchłaniania witaminy B12 pośredniczą receptory umiejscowione w nabłonku jelita biodrowego. Etapem wstępnym i niezbędnym w tym procesie jest wiązanie witaminy B12 przez czynnik wewnętrzny wydzielany przez komórki okładzinowe żołądka. Po absorpcji, witamina B12 ulega związaniu przez białko osocza, zwane trans-kobalaminą IF, i przeniesieniu do tkanek. Witamina ta jest magazynowana w około 60% w wątrobie i 30% w mięśniach, co jest zjawiskiem wyjątkowym dla witaminy rozpuszczalnej w wodzie." [1]

CZYNNIK WEWNĘTRZNY, (IF) 
/ czynnik Castle'a / 

"Hormony żołądkowo-jelitowe.
W błonie śluzowej przewodu pokarmowego powstają hormony peptydowe kontrolujące wydzielanie soków trawiennych i motorykę przewodu pokarmowego. W fazie żołądkowej na skutek podrażnienia błony śluzowej przez pokarm wypełniający żołądek zachodzi odruchowe oddziaływanie na  komórki dokrewne G znajdujące się w błonie śluzowej żołądka. Wydzielają one do krwi gastrynę (hormon tkankowy). Gastryna jest zasadniczym hormonem żołądkowo-jelitowym kontrolującym motorykę żołądka i jelit oraz wydzielanie soku żołądkowego i jelitowego. Krążąca we krwi gastryna pobudza do wydzielania gruczoły błony śluzowej żołądka." [5]

Gruczoły błony śluzowej żołądka.
"Ścianę żołądka (podobnie jak u innych kręgowców) tworzy położona najbardziej wewnętrznie błona śluzowa żołądka, posiadająca w swojej strukturze różnie zbudowane gruczoły żołądkowe. Ze względu na lokalizację gruczołów żołądkowych wyróżnia się gruczoły: wpustowe, dna i trzonu żołądka oraz odźwiernikowe, które różnią się proporcjami między typami komórek gruczołowych. Na obszarze dna i trzonu żołądka zlokalizowane są przede wszystkim gruczoły żołądkowe właściwe - wytwarzające sok żołądkowy. Sok żołądkowy to mieszanina trzech wydzielin, wytwarzanych przez komórki gruczołowe błony śluzowej żołądka.

Typy komórek gruczołowych.
W obrębie szyjki gruczołu przeważają komórki śluzowe - wytwarzające śluz; (śluz w soku żołądkowym chroni błonę śluzową żołądka przed uszkodzeniami mechanicznymi i działaniem kwasu solnego). W trzonie i dnie gruczołu żołądkowego występują komórki główne - wydzielające enzymy trawienne w postaci pepsynogenu jako proenzymu pepsyny; (pepsyna jako czynna postać pepsynogenu rozkłada białka w procesie trawienia). Na całym gruczole występują komórki okładzinowe wydzielające kwas solny, wodę oraz czynnik wewnętrzny Castle'a, IF - glikoproteinę obecną w soku żołądkowym, złożoną z około 350 aminokwasów." [2]

CZYLI
"Komórki okładzinowe żołądka wydzielają mukoproteinę (glikoproteinę) - czynnik wewnętrzny Castle'a (intrinsic factor-IF). Czynnik ten tworzy w świetle żołądka odporny na trawienie kompleks z witaminą B12 (IF-B12), który jest niezbędny do wchłaniania witaminy B12 w jelicie krętym (końcowym odcinku jelita cienkiego)." [6] "Brak czynnika wewnętrznego, spowodowany np. zanikiem komórek okładzinowych żołądka, uniemożliwia wchłanianie witaminy B12 (kobalaminy) na drodze receptorowej w jelicie krętym." [7]


_
Zobacz wszystkie KATEGORIE bloga, czyli powiązane wpisy.

Źródło / książki i publikacje naukowe /
1. Biochemia Harpera, Wydanie III; Robert K. Murray i in.; Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
2. Encyklopedia PWN.
3. Niedobór witaminy B12 jako czynnik rozwoju procesu otępiennego; M. Zboch i in.; Ośrodek Badawczo-Naukowo-Dydaktyczny Chorób Otępiennych Akademii Medycznej we Wrocławiu.
4. Niedobór witaminy B12  w wieku podeszłym - przyczyny, następstwa, podejście terapeutyczne; J. Zabrocka, Z. Wojszel; Klinika Geriatrii, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku.
5. Fizjologia człowieka w zarysie; Władysław Z. Traczyk, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
6. Przeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym u zakażonych Helicobacter pyroli z zapaleniem błony śluzowej żołądka; E. Maciorkowska i in.; Klinika Chorób Dzieci Akademii Medycznej w Białymstoku.
7. Osteoporoza wtórna w chorobach przewodu pokarmowego; T. Sikorski i in.; Klinika Medycyny Rodzinnej i Chorób Wewnętrznych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie.

DRUKUJ ]

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz