Ariana | Blogger | X X X X

niedziela, 15 marca 2020

równowaga kwasowo-zasadowa

źródło fotografii: pixabay.com

"Równowaga kwasowo-zasadowa (RZK) dotyczy stanu, w którym stosunek kationów (+) i anionów (-) w płynach ustrojowych znajduje się w dynamicznej równowadze, warunkującej odpowiednie pH i prawidłowy przebieg procesów biochemicznych. W utrzymaniu stałego pH krwi i płynów ustrojowych biorą udział układy buforowe krwi i tkanek, płuca, nerki, przewód pokarmowy oraz kości. W warunkach fizjologicznych pH:
  • krwi wynosi 7,35 - 7,45 
  • soku żołądkowego 1,5 
  • treści jelitowej 8,0
  • moczu 5,0.   
W skutek przemian metabolicznych wyzwalane są składniki zdolne do zakwaszania lub alkalizowania organizmu. Do zakwaszających należą jony:
  • fosforanowe, siarczkowe, chlorkowe i potasowe;
  • kwas fitynowy, szczawiowy i benzoesowy;
  • a także nadmiar dwutlenku węgla powstałego w wyniku przemian głównych składników odżywczych w organizmie (białek, tłuszczów i węglowodanów). 
Do alkalizujących zalicza się jony:
  • sodu, potasu, wapnia, magnezu i żelaza. 

Utrzymanie właściwego odczynu kwasowo-zasadowego krwi zależy od:
CZYNNIKÓW WEWNĘTRZNYCH
  • układy buforowe - Wytwarzane kwasy są zobojętniane za pomocą substancji buforujących. Ustrój człowieka dysponuje wieloma układami buforowymi, wśród których najważniejszą rolę odgrywają bufor wodorowęglanowy, fosofranowy, białczanowy i hemoglobinowy. Cechą roztworów buforowych jest zdolność wiązania, jak i oddawania jonów wodorowych. Stanowią one też istotne ogniwo w utlenowaniu tkanek oraz ich oczyszczaniu z dwutlenku węgla. Stężenie jonów wodorowych H+ w płynach ustrojowych zabezpiecza prawidłowy przebieg procesów enzymatycznych.
  • usuwanie nadmiaru dwutlenku węgla przez płuca - Do momentu, w którym ilość wydalanego CO2 przez płuca równa się ilości wytwarzanej w tkankach, nie dochodzi do gromadzenia się kwasu węglowego w ustroju. W przypadku gdy ilość wytwarzanego dwutlenku węgla w tkankach jest większa od ilości wydychanej przez płuca, dochodzi do przesunięcia równowagi kwasowo-zasadowej w kierunku nadmiernego tworzenia jonów wodorowych i zakwaszenia organizmu. Zatem pH krwi w znacznym stopniu zależy od pCO2, a to zależny od wentylacji pęcherzyków płucnych. Hipowentylacja (osłabienie czynności oddechowej płuc) zwiększa pCO2 i powoduje kwasicę, a hiperwentylacja (wzmocnienie czynności oddechowej płuc) zmniejsza pCO2 i powoduje zasadowicę.    
  • wydalanie kwasów i zasad przez nerki - Rola nerek w gospodarce kwasowo-zasadowej polega min. na resorpcji zwrotnej wodorowęglanów przesączonych w kłębuszkach nerkowych. 
  • kości - stanowią depozyt zasad w ustroju w postaci węglanu wapnia. Zasady te mogą być uruchomione w celu wspomagania równowagi kwasowo zasadowej, co może być przyczyną osteopatii. 
CZYNNIKÓW ZEWNĘTRZNYCH
  • skład racji pokarmowej.

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej powodują przemieszczanie się elektrolitów (zwłaszcza potasu), który łatwo przechodzi przez błony komórkowe między przestrzeniami wodnymi. W kwasicy wzmaga się katabolizm białek, zmniejsza się zużycie glukozy prze tkankę mózgową, a zwiększa się wydalanie z moczem n.in. sodu, wapnia, magnezu zużywanych do zobojętnienia wydalanych kwasów.


PODSTAWOWE ZALECENIA ŻYWIENIOWE
równowaga kwasowo-zasadowa

Produkty spożywcze różnią się zawartością pierwiastków kwasotwórczych (m.in. chlor, fosfor, siarka) i zasadotwórczych (wapń, sód, potas, magnez, żelazo), dlatego też skład racji pokarmowej wywiera wpływ na gospodarkę kwasowo-zasadową organizmu. W większości produktów spożywczych istnieje nadmiar pierwiastków kwasotwórczych, których źródłem są:
  • mięso i jego przetwory (podroby, drób, dziczyzna, ryby);
  • sery podpuszczkowe i topione;
  • jaja (zwłaszcza żółtko);
  • sztuczne środki słodzące.
Do żywności zakwaszającej organizm zaliczane są również:
  • cukier, słodycze (marcepan, czekolady, ciasta, torty, lody, cukierki), dżemy;
  • produkty z białej mąki (chleb, makarony, kluski);
  • polerowany ryż, produkty z polerowanego lub łuskanego ziarna;
  • kasza jęczmienna, płatki owsiane;
  • słodkie napoje bezalkoholowe;
  • ziarna kawy;
  • orzeszki ziemne, soja i groch;
  • napoje alkoholowe. 

Produktami alkalizującymi organizm
(wegańskimi) są m.in.:
  • warzywa (zielona sałata, marchew, pomidory, ogórki, buraki, ziemniaki, seler, kalafior, cukinia, brokuły, rzodkiewka, kapusta, cebula);
  • owoce (czarne porzeczki, cytryny, pomarańcze, brzoskwinie, jabłka, wiśnie, śliwki, agrest, gruszki, truskawki);
  • orzechy włoskie
  • zioła;
  • niegazowane wody mineralne.

W trakcie procesów technologicznych (m.in. obróbka termiczna) następują często straty składników mineralnych bądź zmiana ich biodostępności, co również może mieć wpływ na działanie zakwaszające lub alkalizujące produktów. 

Należy nadmienić, że w niektórych owocach i warzywach składniki mineralne występują w postaci soli kwasów organicznych. Obecność tych kwasów nadaje tym produktom smak kwaśny (jako cechę sensoryczną). W owocach i warzywach mogą być obecne m.in. kwas:
  • cytrynowy (cytryny, ananasy, pomidory);
  • jabłkowy (jabłka, pomidory, śliwki);
  • winowy (wiśnie, winogrona);
  • szczawiowy (szpinak, szczaw, botwina, rabarbar, cykoria, agrest, jeżyny, truskawki);
  • benzoesowy (borówki, maliny, śliwki, żurawiny). 

Aby zapewnić wyważony pod względem kwasowo-zasadowym sposób żywienia, wskazane byłoby, aby produkty alkalizujące stanowiły 80%, a zakwaszające 20% spożywanych produktów. Jednocześnie wykluczając żywność przetworzoną, słodycze, słodkie napoje, cukier.  Aby zachować równowagę kwasowo-zasadową w obrębie spożywanego posiłku w przypadku obecności produktów kwasotwórczych, należy ponadto uwzględnić produkty działające alkalizująco. Korzystne jest, aby w każdym posiłku znajdowała się porcja warzyw i owoców sezonowych.

Istotne znaczenie ma również zapewnienie właściwej podaży płynów (wody mineralnej niegazowanej niskosodowej, herbat ziołowych, herbaty zielonej, wody z cytryną). Zakwaszeniu często towarzyszy zatrzymanie wody w organizmie. Stosowanie herbat ziołowych (np. z pokrzywy) może być korzystne z uwagi na działanie moczopędne. Ograniczeniu powinna też ulec podaż soli kuchennej, którą można zastąpić przyprawami ziołowymi." [1]


_
Zobacz wszystkie KATEGORIE bloga, czyli powiązane wpisy.

Piśmiennictwo: 
  1. Diagnostyka laboratoryjna w dietetyce, Praca zbiorowa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz