Ariana | Blogger | X X X X

sobota, 14 marca 2020

układ limfatyczny - chłonka

źródło fotografii: pixabay.com

"Podstawowym składnikiem środowiska wewnętrznego, przeważającym w organizmie człowieka pod względem ilościowym, jest woda. Błony komórkowe wszystkich komórek dzielą całkowitą wodę organizmu na trzy przestrzenie płynów ustrojowych. Są to: płyn w przestrzeni wewnątrzkomórkowej, zewnątrzkomórkowej i transkomórkowej. Płyn zewnątrzkomórkowy nie jest jednorodny pod względem składu i rozmieszczenia. Obejmuje: osocze krwi, płyn tkankowy i chłonkę (lymph)." [1] 

CHŁONKA - LIMFA
"Chłonka (limfa) to płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami. Układ limfatyczny (chłonny) to układ naczyniowy kręgowców stanowiący uzupełnienie układu krwionośnego w odżywianiu tkanek, dostarczaniu im tlenu, odprowadzaniu produktów przemian tkankowych i roznoszeniu hormonów. Naczynia chłonne (limfatyczne) to naczynia podobne do żył, odprowadzające z tkanek limfę. Węzły chłonne (limfatyczne) to narządy stanowiące skupiska tkanki limfatycznej, w których powstają limfocyty i w których limfa oczyszczana jest z bakterii i toksyn; znajdują się w pachwinach, pod pachami i w szyi. Migdałki - to anatomiczne narządy limfatyczne występujące w błonie śluzowej jamy ustnej i gardła, tworzące pierścień limfatyczny gardła (pierścień Waldeyera)." [2]

SKŁAD CHŁONKI
"Chłonka przepływająca przez naczynia chłonne nie ma jednolitego składu. Szczególnie zmienia się zawartość białek. Skład chłonki zależy od stanu czynnościowego organizmu i narządu, od którego chłonka odpływa. W czasie trawienia pokarmów w przewodzie pokarmowym chłonka odpływająca od narządów jamy brzusznej jest bogata w tłuszcze wchłonięte w jelicie oraz białka zsyntetyzowane w narządach jamy brzusznej, przede wszystkim w wątrobie. W naczyniach chłonnych wątroby występuje największa zawartość białek. W wątrobie jest syntetyzowana większość białek znajdujących się we krwi i część z nich, zwłaszcza te, które tworzą duże cząsteczki, odpływa przez naczynia chłonne.

KRĄŻENIE CHŁONKI
U człowieka w ciągu doby filtruje się do przestrzeni międzykomórkowych około 0,25% objętości krwi przepływającej przez naczynia włosowate. Większość przefiltrowanego płynu dzięki resorpcji powraca do krwi, a od 2 do 4 litrów płynu dostaje się do naczyń chłonnych.

Chłonka odpływająca z tkanek przez przewód piersiowy i przewód chłonny prawy odprowadza część płynu tkankowego przefiltrowanego przez ściany naczyń krwionośnych. W chłonce występują te same składniki co w osoczu pozbawionym białek oraz związki wielocząsteczkowe, które ze względu na swoją wielkość nie mogą dostać się do krwi wraz z płynem resorbowanym.

Cząsteczki białek wydzielane przez komórki, zwłaszcza przez komórki wątroby, dostają się do krwi za pośrednictwem naczyń chłonnych. W obrębie błony śluzowej jelita cienkiego trafiają do naczyń chłonnych kwasy tłuszczowe o długich łańcuchach. Są one zestryfikowane do triglicerydów i otoczone warstwą lipoprotein tworząc chylomikrony" [1] - "agregaty lipidów otoczone osłonką białkową (największe lipoproteiny)" [2]. "W tej postaci są transportowane przez naczynia chłonne do krwi. Zwiększony przepływ krwi przez naczynia włosowate intensywnie pracującego narządu wzmaga filtrację i więcej chłonki tworzy się w tym narządzie.

Chłonka przepływa w naczyniach chłonnych dzięki:
  • rytmicznym skurczom dużych naczyń chłonnych,
  • skurczom mięśni szkieletowych,
  • ujemnemu ciśnieniu w klatce piersiowej. 

Kurczące się mięśnie szkieletowe uciskają naczynia chłonne i przepychają chłonkę w kierunku dużych naczyń. Zastawki w naczyniach chłonnych nie pozwalają chłonce cofnąć się i zapewniają jej jednokierunkowy przepływ. Wahania ujemnego ciśnienia w klatce piersiowej w czasie wdechu i wydechu wywierają działanie ssące i zapewniają napływ krwi do naczyń chłonnych biegnących przez śródpiersie." [1]

CHYLOMIKRONY
"Jak sama nazwa wskazuje, chylomikrony znajdują się w chłonce, czyli limfie. Powstają one jedynie w układzie odprowadzającym chłonkę z jelita. Są odpowiedzialne za transport wszystkich lipidów zawartych w pokarmach do układu krążenia. W chłonce stwierdza się również mniejsze cząstki lipoproleinowe o nieco większej gęstości. Chylomikrony przechodzą do przestrzeni między komórkami jelitowymi, skąd dostają się do układu limfatycznego jelita. Jelito i wątroba są jedynymi tkankami, z których są wydzielane lipidy w postaci lipoprotein. Niezdolność cząstek lipidowych o rozmiarach chylomikronów do przechodzenia przez komórki śródbłonka naczyń włosowatych, bez uprzedniej hydrolizy, jest prawdopodobnie przyczyną, dla której tłuszcze pokarmowe dostają się do krążenia poprzez układ limfatyczny, a nie przez układ żyły wrotnej.

Wchłanianie pokarmów w żołądku jest niewielkie. Jelito cienkie jest głównym narządem trawiennym i wchłaniającym. W trakcie przechodzenia przez nie ok. 90% pokarmów jest wchłanianych z wodą. W jelicie grubym wchłanianie wody jest znaczniejsze, co sprawia, że pierwotnie płynna zawartość jelita cienkiego w okrężnicy nabiera konsystencji stałej. Wyróżnia się dwa szlaki wchłaniania składników pokarmowych z jelita cienkiego:

  • jeden z nich prowadzi do krążenia wrotnego wątroby, do którego dostają się składniki pokarmowe rozpuszczalne w wodzie, zaś 
  • drugi szlak przez naczynia limfatyczne i przewód piersiowy do krążenia ogólnego. Drugim szlakiem transportowane są składniki pokarmowe rozpuszczalne w tłuszczach.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (witamina A, D, E i K) zawarte są w tłuszczach. Są one trawione, następnie wchłaniane w jelitach oraz wbudowywane do chylomikronów. Te ostatnie, po dostaniu się do krwi drogami limfatycznymi, są częściowo rozkładane przez tkanki obwodowe." [3]

Na PRZYKŁAD: "witamina D - podana doustnie wraz z pożywieniem w ponad 80% wchłania się z przewodu pokarmowego. Wchłanianie jej ułatwione jest w obecności soli i kwasów żółciowych, kwasów tłuszczowych oraz monoglicerydów. Zaabsorbowana witamina D przechodzi następnie do limfy, gdzie wiąże się głównie z chylomikronami (90%); wynika to z jej dobrej rozpuszczalności w tłuszczach, a zarazem z wysokiego stężenia chylomikronów w limfie. Z chwilą wymieszania limfy z krwią, witamina D transportowana jest do wątroby; głównie w połączeniu z białkiem wiążącym DBP (witamin D binding protein), którego stężenie w krwi jest sześć razy większe niż w limfie.

Synteza skórna witaminy D w drugim jej etapie - pod wpływem temperatury ciała prowitamina D3 ulega przekształceniu w witaminę D3. Witamina D3 powstająca w głębszych warstwach naskórka w pobliżu naczyń krwionośnych i limfatycznych wiązana jest całkowicie przez białko DBP - białko cechujące się ogromną pojemnością i siłą wiązania witaminy D." [4]


_
Zobacz wszystkie KATEGORIE bloga, czyli powiązane wpisy.

Piśmiennictwo: 
  1. Fizjologia człowieka w zarysie; Władysław Z. Traczyk, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
  2. Chylomikrony, chłonka, limfa, układ limfatyczny, naczynia chłonne, migdałki; Encyklopedia PWN.
  3. Biochemia Harpera, Wydanie III; Robert K. Murray i in.; Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
  4. Niedobór witaminy D - problem społeczny, M. Walicka i in.; Klinika Medycyny Rodzinnej i Chorób Wewnętrznych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz